Οι χρονοσυλλέκτες


Οι χρονοσυλλέκτες
Ούρσουλα Γουίλς-Τζόουνς

Μπορεί να μην είστε εξοικειωμένοι με τους χρονοσυλλέκτες. Οι χρονοσυλλέκτες είναι αυτοί που μαζεύουν όλον τον χρόνο που σπαταλιέται άσκοπα και χάνεται. Δεν μπορείς να τους δεις, ωστόσο αν βρίσκεσαι στον σιδηροδρομικό σταθμό και νομίζεις πως βλέπεις κάτι με την άκρη του ματιού σου, αυτό το κάτι πιθανότατα είναι ένας χρονοσυλλέκτης, που καθαρίζει την περιοχή γύρω απ’ το παγκάκι που κάθεσαι. Αν μπορούσες να τους δεις, θα έβλεπες ένα μικρό, γαλαζωπό πλάσμα με μια προσηλωμένη έκφραση να κρατάει μια σκούπα και μια σφουγγαρίστρα. Οι άνδρες φοράνε εργατικές φόρμες με τιράντες κι οι γυναίκες παλιομοδίτικες τουΐντ φούστες και μαντήλια στο κεφάλι.

Οι χρονοσυλλέκτες είναι παρόντες οπουδήποτε υπάρχει χρόνος που χάνεται ή σπαταλιέται άσκοπα. Υπάρχουν πάντοτε αρκετοί στους σιδηροδρομικούς σταθμούς και τουλάχιστον ένας στο ιατρείο κάθε γιατρού. Ο άνθρωπος ο οποίος αναβάλλει την πρόταση γάμου στην κοπέλα του τόσο καιρό, ώστε τα μαλλιά της έχουν πια γκριζάρει, κατά πάσα πιθανότητα έχει τον δικό του προσωπικό χρονοσυλλέκτη που τον ακολουθεί όπου πάει. Η γυναίκα που πέρασε τριάντα πέντε απαίσια χρόνια σ’ ένα κτηματομεσιτικό γραφείο, με τ’ όνειρο ν’ ανοίξει ένα ανθοπωλείο, κάνει τον χρονοσυλλέκτη της γειτονιάς ν’ αναστενάξει – και να πάρει ένα μεγαλύτερο φαράσι. 
 
Αν και η δουλειά τους είναι ευτελής, δεν θα πρέπει να νιώθετε λύπηση για τους χρονοσυλλέκτες: δεν αρρωσταίνουν ποτέ, δεν ανησυχούν μήπως ακολούθησαν λάθος καριέρα και οι συνθήκες κάτω απ’ τις οποίες εργάζονται είναι εξαιρετικές, αν και παραμένει άγνωστο το τι κάνουν στον ελεύθερο χρόνο τους. Στις επίσημες αργίες έχουν άδεια, πράγμα που εξηγεί γιατί, αυτές τις ημέρες, είναι λες και υπάρχει τόσος περισσότερος χρόνος απ’ ότι συνήθως. Κατά την περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, οι χρονοσυλλέκτες έχουν μιαν εβδομάδα ελεύθερη για διακοπές. Όταν γυρίζουν στη δουλειά τον Ιανουάριο, έχουν ν’ αντιμετωπίσουν έναν τεράστιο όγκο χρόνου, ο οποίος έχει χαθεί, σπαταληθεί και πεταχτεί στη διάρκεια των διακοπών. Τους παίρνει περίπου τρεις βδομάδες να επιστρέψουν στους φυσιολογικούς ρυθμούς εργασίας, πράγμα που εξηγεί γιατί ο Ιανουάριος πάντοτε δείχνει να διαρκεί παραπάνω από τους άλλους μήνες.

Οι χρονοσυλλέκτες υπήρχαν από πάντα, αν και ο σύγχρονος τρόπος ζωής έχει δημιουργήσει τόσο μεγάλες συγκεντρώσεις χαμένου χρόνου ώστε σε ορισμένα μέρη οι χρονοσυλλέκτες έχουν αναγκαστεί να βιομηχανοποιήσουν τις διαδικασίες της εργασίας τους, αγοράζοντας έναν αριθμό ειδικευμένων φορτηγών με σύστημα συμπίεσης, παρόμοιων μ’ αυτά που χρησιμοποιούν οι συνηθισμένοι οδοκαθαριστές. Αυτά τα χρησιμοποιούν για τις μεγαλύτερες συσσωρεύσεις, σε φυλακές και εμπορικά κέντρα, δυο είδη χώρων όπου η πλημμυρίδα του χαμένου χρόνου απειλεί να σαρώσει ακόμα και τους πλέον αφοσιωμένους κι αποτελεσματικούς εργάτες.

Αν μπορούσες να ρωτήσεις έναν χρονοσυλλέκτη, θα μάθαινες κάτι απροσδόκητο: χρόνος που περνάει ευχάριστα, δεν είναι ποτέ χαμένος χρόνος. Όταν καθαρίζει μια μεγάλη, γεμάτη τρομακτική βαρεμάρα, αίθουσα κάποιας υπηρεσίας, ο χρονοσυλλέκτης θα προσπεράσει κατευθείαν το γραφείο της γυναίκας που, κάτω απ’ το γραφείο, έχει και διαβάζει έναν κατάλογο διακοπών, εντρυφώντας σε φωτογραφίες τροπικών παραλιών. Θα προσπεράσει το επόμενο γραφείο, όπου ένας άντρας μ’ απόλαυση αναρωτιέται το πώς να δείχνει γυμνή η πεθερά του, και θα σταματήσει στο γραφείο του νεαρού που μετράει ένα προς ένα τα λεπτά και κλαίει τις χαμένες ώρες. 
 
Ίσως ν’ αναρωτιέστε τι κάνουν με τον χαμένο χρόνο, όταν τον έχουν πια μαζέψει όλον. Μη φοβάστε, οι χρονοσυλλέκτες φροντίζουν με ζέση για την ανακύκλωσή του. Τον συγκεντρώνουν, τον πακετάρουν σε μεγάλα κοντέινερ, τον μεταφέρουν στις αποβάθρες του Λίβερπουλ και τον φορτώνουν σε πλοία που τον πηγαίνουν στην Ινδία. Εκεί, σ’ ένα σκονισμένο βιομηχανικό συγκρότημα κοντά στη Βομβάη, καθαρίζεται, ταξινομείται και διαβαθμίζεται. Ο πιο τοξικός και δηλητηριασμένος χρόνος –τα κατακάθια αποτυχημένων ειρηνευτικών προσπαθειών, άδικες φυλακίσεις και αληθινά δηλητηριώδεις γάμοι– αποσπάται από το σύνολο και θάβεται σε μια δεξαμενή κάτω από μια παροπλισμένη στρατιωτική βάση. Εκεί, θα χρειαστούν δυο με τρεις αιώνες, για να αποσυντεθεί και να γίνει και πάλι ακίνδυνος.
Ο υπόλοιπος χρόνος, που αποτελείται από υλικά όπως βαρετές διασκέψεις, χαμένα ραντεβού, καθυστερήσεις λεωφορείων και αποτυχημένες βραδιές θεάτρου, καθαρίζεται και ξαναφορτώνεται σ’ ένα πλοίο, το οποίο τον μεταφέρει στην ελεύθερη βιομηχανική ζώνη εξαγωγών της Γκουάνγκ Τζου. Εδώ συμπιέζεται και αποθηκεύεται, μέχρι την αναδιανομή του. Περίπου είκοσι τοις εκατό πηγαίνει κατευθείαν στα εργοστάσια της ελεύθερης ζώνης εξαγωγών, η οποία έχει τον μεγαλύτερο δείκτη παραγωγικότητας στον κόσμο. Ένα τέταρτο αγοράζεται σε σκληρό νόμισμα –δολάρια– από την κινεζική κυβέρνηση. Δέκα τοις εκατό από το πλέον συμπυκνωμένο υλικό πουλιέται σ’ ένα εργαστήριο κρυογονικής στην Καλιφόρνια. Άλλο είκοσι, ή περίπου τόσο, τοις εκατό πουλιέται διακριτικά σε μια ποικιλία πλουσίων πελατών απ’ τον ιδιωτικό τομέα – πρόκειται κυρίως για ηλικιωμένους, πλούσιους άντρες που έχουν παντρευτεί πανέμορφες νεαρές γυναίκες. 
 
Όπως κι αν έχει, οι χρονοσυλλέκτες δεν κάνουν τη δουλειά για ατομικό όφελος. Τα χρήματα από αυτές τις δοσοληψίες καλύπτουν τα εργατικά τους έξοδα, συμπεριλαμβανομένων αυτών για ξεσκονόπανα, σακούλες συλλογής, εργατικές φόρμες και μεταφορές. Τα υπόλοιπα διανέμονται για την υποστήριξη ευαγών σκοπών. Κανείς απ’ αυτούς που λαμβάνουν έξτρα χρόνο δεν είναι υποχρεωμένος να συμπληρώσει οποιαδήποτε έντυπα ή να ζητήσει κάποια χορηγία. Κανείς τους δεν γνωρίζει ότι του προσφέρεται κάποια βοήθεια. Ένας απ’ αυτούς τους ευεργετούμενους είναι ένας εξαθλιωμένος και εξαντλημένος επιστήμονας, σ’ ένα ετοιμόρροπο δημόσιο εργαστήριο έξω από το Νοβοσιμπίρσκ, ο οποίος πρόκειται να γίνει ο άνδρας που θα ανακαλύψει το εμβόλιο για τη μαλάρια. Μια άλλη περίπτωση είναι μια πόρνη σε μια παραγκούπολη του Ναϊρόμπι, που έχει αναθρέψει δεκαεπτά ξένα παιδιά και η οποία, παρόλα τα είκοσι χρόνια της στο επάγγελμα, ποτέ δεν αρρωσταίνει. Ένας τρίτος είναι ο Ινδός ταξιτζής που μένει στριμωγμένος μαζί με κάμποσους άλλους σ’ ένα διαμέρισμα του Τορόντο. Αυτός, εκτός απ’ το να στέλνει χρήματα στην πατρίδα, στην άρρωστη γυναίκα του και στα παιδιά του, γράφει κάτι που αργότερα θα αναγνωριστεί ως το μεγαλύτερο μυθιστόρημα του αιώνα.
 
Οι αποδέκτες της γενναιοδωρίας των χρονοσυλλεκτών δεν είναι πάντοτε άνθρωποι . Σ’ ένα μεσαιωνικό τζαμί, θαμμένο στην άμμο, περίπου σαράντα μίλια έξω από το Τιμπουκτού, γίνεται μια παράδοση κάθε δεκαετία περίπου. Κάπου κάτω από τον πυθμένα του Αιγαίου, ένα τρωικό πλοίο διατηρείται μες τη λάσπη με θαυματουργικό τρόπο. Παρομοίως, οι χρονοσυλλέκτες χαρίζουν λίγο έξτρα χρόνο σ’ έναν ναό στο Μεξικό και συντηρούν ένα μεσαιωνικό φορτίο με θησαυρούς σ’ έναν βάλτο στο Γκάλγουεϊ. 
 
Μια ορισμένη ποσότητα φιλανθρωπικού χρόνου φυλάσσεται για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, τόσο μικρής όσο και μεγάλης κλίμακας. Ρίπτεται, σαν ανθρωπιστική βοήθεια με αλεξίπτωτο, σε στιγμές απόγνωσης, και έχει διευκολύνει ειρηνευτικές συμφωνίες, έχει αλλάξει την πορεία σε μάχες, έχει βοηθήσει πολλούς πατέρες να καταφέρουν να βρεθούν στην αίθουσα τοκετού εγκαίρως.
Οι χρονοσυλλέκτες είναι, βαθιά μες απ’ τη φύση τους, νοικοκυρεμένα και πειθαρχημένα πλάσματα. Θα ήθελαν οι άνθρωποι να σκέφτονταν περισσότερο γύρω από τη σπατάλη αυτού του πολύτιμου αγαθού, αλλά δεν περιμένουν κάτι τέτοιο να συμβεί και πολύ σύντομα.
Δεν υπάρχει ηθικό δίδαγμα σ’ αυτή την ιστορία. Μόνο ότι αν εσείς σχεδιάζετε να χαραμίσετε τον χρόνο σας, παρακαλώ θυμηθείτε: κάποιος πρέπει να τον μαζέψει.

No comments:

Post a Comment